مرجع مقالات معماری - معماری ارگانیک
بزرگترین مرجع معماری ایران
 معماری ارگانیک
     معماری ارگانیک

الهام از طبیعت و احترام به آن:

طبیعت زیباترین و با شکوه ترین ودیعه ای است که انگیزه لطیف ترین و تحسین آمیزترین احساسات و واکنشهای روانی است . اصالت و صداقت اصل مسلم این هنر و انعکاس آن اعجاز در بیننده است.

خشونت کوه و صلابت آن دلیلی از سختی سنگ و صخره های زیرین است و این جدا از اصالت نیست.

هر نوع دخالتی در طبیعت باید با معماری آن یعنی اصول آزادی ، اصالت و صداقت همراهی کند.

فهرست

1- مفهوم ارگانیک

2-تاریخچه معماری ارگانیک

3-مبانی نظری معماری ارگانیک

4-معماران برجسته سبک ارگانیک

5-فرانک لوید رایت

1-5 ویژگیهای معماری ارگانیک از دیدگاه رایت

2-5  تعابیر رایت از معماری ارگانیک

6- رالف والدو امرسون

7- هورایتو گرینو

8- ساموئل تیلور کولریج

9- ویله لودوک

10- لوئی سالیوان

11- فرانک فرنس

12- هوگو هرینگ

13- معماران برجسته سبک ارگانیک ایران

14- آثار برجسته سبک ارگانیک

15- سرزمین چوبی

 

درآمدی بر پیدایش معماری

معماری برای تمام امور انسانی، اصلی بنیادی و اساسی است و از همان آغاز تمدن ایجاد شده است چرا که بدون آن امکان بوجود آمدن تمدن یا فرهنگی وجود نداشت. معماری امری اجتناب ناپذیر و بی پایان و نیاز ابتدایی است . دامنه ی معماری از بدوی ترین شکل سکونت در غارها تا پیچیده ترین نوع ساختمانها را در بر می گیرد.

به عقیده ی بن فارمر معماری هنری است که نمی تواند خود را از شرایط بافت پیرامون جدا نگه دارد شرایطی که نا گزیر باید به آن توجه کند هر مکانی ویژگی خاص خود را دارد و پاسخ منحصر به فرد را می طلبد .

یکی از کنجکاو ترین و دور از دسترس ترین پدیده های نیمه ی قرن نوزدهم ،نیاز گسترده و مصرانه در تقاضای یک معماری جدید بود که در حدود سال۱۸۹۰ به اوج خود رسید

 زمانیکه گستره ی تجاری فولاد و بتن مصلح توصعه ی قابل ملاحظه ای یافت. نیاز به پاسخ گویی به خواسته ها ی جدید از جمله نیاز به ساختمان های صنعتی ، راه آهن ، مرکز خرید، زندان ها ، بانک ها ، کار خانه جات، خانه های شهری ، خانه های کارگری که ناشی از صنعتی شدن بودعمدتا  خطوط و فرمها تناسباتی منتهی شد که در الفبای معماری ما جایی نداشته بود .

تاریخچه معماری ارگانیک

 

معماری ارگانیک                   organic Architecture

معماری ارگانیک در آمریکا, در قرن 19 توسط فرانک فرنس و لویی سالیوان شکل گرفت و اوج شکوفایی آن را در اوائل قرن 20 در آثار فرانک لوید رایت مشاهده می کنیم. بر اساس نظریه ارگانیک, همه فرم های طبیعی, پویا (دینامیک) هستند. سالیوان به روشی معتقد بود که مشابه پروسه به وجود آمدن در طبیعت بود. برای اولین بار اصطلاح فرم تابع عملکرد را بیان نمود, این یعنی اینکه سالیوان فرم تابع عملکرد را در پروسه رشد و حرکت طبیعی می دید.

معماران ارگانیک معتقد بودند که طبیعت جزئی از خود انسان است و بین انسان و طبیعت جدائی نمی تواند باشد. آنان که به دنبال زیبایی مدرن بودند، طبیعت تنها فلسفه صحیح تلقی می شد. معماران بایستی ترکیبی می ساختند که به موازات طبیعت باشد و پروسه حیات، رشد و توسعه را به صورت انتزاعی نشان دادند.

مفهوم ارگانیک

لغت ارگانیک در لغت نامه ها به عناوین مختلف ترجمه شده است.ازجمله عالی،بدست آمده از سازوارهای زنده،وابسته به اندام،تن مایه و...اثر ارگانیک به اثری گفته میشود که مانند گیاه وموجودی زنده کاملا به صورتی پویا درجهات مختلفی رشد کرده باشدوهیچ عاملی به جزنیروهای حیاتی مانع رشدآن نشده باشد.


نمونه این آثار کلیه پدیده هاوموجودات طبیعی مختلف عالم است.انسان به عنوان نماینده خدا درروی زمین بادرک اصول پویاوحیاتی عالم طبیعت خود دست به آفرینش میزند،آفرینش ارگانیک نمونه های این نوع شکل گیری در تاریخ معماری کشورمان نیز فراوان است از آنجمله میتوان به شهرسازی کاملا ارگانیک وانسانی بافتهای قدیمی (نمونه بارزآن ارگ بم)معماری طبیعی واقلیمی ایرانی استفاده از مصالح متناسب با اقلیم وبسیاری از موارد دیگر نام برد.

فرانک لوید رایت، معمار نامدار اوایل قرن بیستم و یکی از  پیشگامان معماری مدرن در این باره میگوید: 

"معماری عصاره زندگی است و به عبارتی، زندگی را شکل میدهد. معماری، حقیقیترین روش ثبت زندگی در دنیای گذشته، امروز و آینده است

سالیوان در مورد مصالح می گوید : سنگ و ملات در ساختمان ارگانیک زنده می شوند. موضوعی که فرانک لوئید رایت شاگرد وی بهتر از هر معمار معاصر دیگر آن را در ساختمانهایش نشان داده است.

معماران را برای یافتن رابطه بین فرم و عملکرد در طبیعت هدایت می کردند، به گفته آنها: طبیعت سیستمی، از فرم ها و روش های به وجود آوردن را خلق می کند که مستقیماً قابل تطبیق در هنر است.

مبانی نظری معماری ارگانیک

 چيزي به عنوان يک مبناي نظري يکدست براي مجموعه معماري ارگانيک وجود ندارد . نه سخنان پر دامنه و تا حدي پراکنده فرانک لويد رايت و نه اظهارات کم و بيش دقيق تر هوکو هرينگ و نه اظهار عقيده هاي گاه و بيگاه هانس شارون و آلوار آلتو ، هيچ کدام را نمي توان چندان مفيد دانست . بنابراین سه اصل زير يک طرح کلي ساده را ارائه ميدهد :

     

1:  طبيعت به عنوان الگو : در نوعي گريز رمانتيک از شهرهاي بزرگ و تمدن فني ، ادعا اين بود که طبيعت و قوانين آن تنها راهنما و آموزگار است .

2:  فرد گرايي : در فلسفه اي که گرايشهاي روشنگري را مورد شک قرار ميدهد ،به کمک واسطه هاي  روانشناختي ،خود مختاري فردي و شخصيت مستقل فردي ترغيب مي شود .

3:  ملي گرايي : همبستگي با کشور ، فرهنگ ، مذهب و سنتهاي خود که در کنار بينش جهان وطني جنبش فرد گرايي قرار گرفته است


        از اين اصول سه صفت و خاصيت اساسی معماری ارگانيک بيرون کشيده می شود:

1-  ساختمان به مثابه يک عنصر طبيعی : اين به آن معنا است که ساختمانهای ارگانيک بر خلاف عقايد لوکوربوزيه همچون پروانه های سبکبالی نيستند که بر فراز مرغزاری در پرواز باشند , بلکه يک جزء کامل , محکم و فروتن از محيطی را تشکيل می دهند که از آن روئيده می شوند , و نيز به اين معنا که از اين پس نه تنها رنگ سفيد که منطقی و خنثی است و چيزی بيش از برخی تجربه های حجمی  را ارائه نمی دهد,


بلکه حتی رنگهای اصلی که مکتب د استيل ارائه می کرد نيز ديگر استفاده نمی شوند . اما در عوض تمامی طيف گرم و رنگينی که با محيط هماهنگی دارد به کار برده می شود , اين موضوع همچنين به معنای کاربرد کمتر مواد و مصالح مصنوعی مانند شيشه و آهن و استفاده بيشتر از مصالح طبيعی مانند سنگ , چوب , آجر , مصالح بنايی و بتن در موارد لزوم است , در حالتی که هر يک به صورت مرئی و نمايان به کار برده شوند تا بتوانند بر استقلال و فرديت خود تاکيد کنند ؛ در نهايت يعنی يک بيان معماری که به طور متعصبانه , نه تحت تسلط هندسه قائم الزاويه , که بسيار فارغ تر و دارای وازگانی غنی تر باشد .

2- ساختمان به مثابه يک عنصر مشخص :  هر فعاليت معماری , در برنامه ای که دارد , در شرايط اقتصادی حاکم بر آن , در شرايط مکانی و فردی اش و در رابطه با نياز های روانشناختی صاحب و استفاده کننده اش , وضعيتی منحصر به فرد دارد و بنا براين در طراحی ساختمان تمامی جنبه ها بايد در نظر گرفته شوند . به اين ترتيب اين پيش فرض خردگرايانه که نيازهای اساسی نوع بشر همه متساويند , نفی می شود . نکته حايز اهميت اجزای احساسی اند که در موارد مختلف , تفاوت می کنند . موضوع استاندارد نيز که با پديد آمدن صنعت مطرح شده است به همان درجه مورد نفی قرار می گيرد .


اما آنچه مورد اهميت است رعايت جنبه های انسانی در استفاده از ماشين است , با توجه به اين معنا که جنبه های انسانی متنوع و انفرادی هستند . معماری ارگانيک در شيفتگی به تکنولوزی ,همپا و همراه خرد گرايی نيست . 

3- ساختمان به عنوان يک عنصر سنتی : هر خانه بايد شخصيت ويزه خود را به دست آورد و نه تنها از طريق نقشه ساختمانی , محيط و شخصيت فردی که برای او ساخته شده است , بلکه در رابطه با کشوری که در آنجا بنا می شود و بر اساس سنتهايی که در آنها ريشه دارد . اين موضوع بايستی که در انتخاب نوع مصالح , روش ساختمانی و بيان و زبان طراحی تجلی يابد .

فرمهای طبيعی

در اینجا بنا باید از زمین روییده شود و هدف آن صرفاً جوابگوی احتیاجات روانی و روحی انسان باشد یعنی بتواند راحتی اورا برآورده و اوراازهرنوع قید رهایی بخشد. باید خودرا در خود ببیند و از یک مقیاس انسانی برخوردار باشد.

طبيعت

طبیعت باید داخل بنا، اجزا و مصالح نیز وارد شود، ارگانیک به معنای همگونی و تلفیق اجزا نسبت به کل و کل نسبت به اجزا است.

عملکرد

عملکرد صرفا صحیح نمی باشد، بلکه تلفیق فرم و عملکرد و استفاده از ابداع و قدرت تفکر انسان در رابطه با عملکرد ضروری است. فرم و عملکرد یکی هستند.

حجم و طبيعت

احترام به محیط طبیعی، تلفیق حجم و فرم با محیط طبیعی به گونه ای که هر یک مکمل همدیگر باشند.

مصالح و طبيعت

احترام به فطرت و ذات مصالح، به همان گونه ای که هستند، چه سنگ باشد چه چوب و یا آجر.

خطوط

به کار بردن عنصر خط برای بیان بهتر، استفاده از خطوط ساده و مستقیم به جای خطوط منحنی و شکسته.

معماران برجسته سبک ارگانیک

فرانک لوید رایت

فرانک لويد رايت , يک آمريکايی بريتانيايی تبار , به مدت دو سال در

دانشگاه ويسکانسين تحصيل مهندسی کرده و برای مدت کوتاهی در

کارگاه جوزف ليمن سيلزبی , کسی که وی را با اصول سبک شينگل

 آشنا کرد , کار کرده بود , علاوه بر اين آموزش رسمی محدود و اندک

 , برای نخستين بار عشق به مناطق روستایي , تحت تاثير مزرعه پدر

بزرگش در اسپرينگ گرين  در ويسکانسين در وی پديد آمده بود . وی در سال 1888 به کارگاه لوييس هنری ساليوان و دانکمار آدلر پيوست و تا سال 1893 در آنجا بود و به طراحی ساختمانهای مسکونی اشتغال داشت .


طی اين دوران مقداری از اصول ساليوان را که او را استاد گرامی می ناميد , يعنی فلسفه بی تکلف و ساده پدران بنيانگذار آمريکا , فردگرايی شديدا مورد تاکيد هنری ديويد ثورو و طبيعت گرايی تامس جفرسون و آثار معماران ساحل شرقی آمريکا , مانندهنری هابسون ريچاردسون و بروس پرايس و چارلز فولن مک کيم و ويليام راترفورد ميد و استنفورد وايت را جذب کرد .

   جاذبه تلفيق و  تقاطع ترکيبهای هندسی که درباره آنها را نخستين بار در بازيچه های دوران کودکيش که توسط فروبل طراحی شده بودند , يافته بود : اولويت قائل شدن برای پلانهای ساده و کمال استادکاری ملهم از سبک شينگل و نهايتا جذبه وگيرايی سرزمينهای بيگانه و رياضيات متعالی معماری سنتی زاپنی که رايت نخستين بار آن را در غرفه زاپن در نمايشگاه جهانی کلمبيايی در 1893 در شيکاگو ملاحظه کرد .

 فهمیدن کارهای رایت محتاج مطالعه دقیق وعمیق است ودرک شخصیت قوی وی که در هر نکته ای از کارهایش تجلی داشت به آسانی ممکن نیست تفکر قرن نوزدهم هنوز در رایت باقی بود اما وی به تنهایی بی آنکه نقاشان و مجسمه سازان معاصر وی اورا یاری کنند تصوری نو در معماری آفرید.

   يکی از نتايج شخصی عشق رايت به طبيعت عبارت از نفی شهرهای بزرگ و طرفداری از حومه ها بود . وی در سال 1889 , کارگاه خويش را در اوک پارک ,  يک حومه اشرافی نشين سر سبز شيکاگو مستقر ساخت . جايی که وی مشتريانی پيدا کرد که در حلقه هایی از گرایشهای بسیار روشنفکر مآبانه و انساندوستانه و مترقی قرار داشتند

نخستین کار خصوصی که در مورد آنها به عهده گرفت , موضوع استقرار آزاد خانه های تک خانواری را به عنان هسته دموکراسی جدید به کرسی نشاند . دموکراسی به معنای چند نفر خوشبخت که به همان اندازه که فرد گرایانه بود , توهمی و خیالی نیز بود . وی پس از یک اقدام تردید آمیز در به کار گیری سبک بز آرت (در طراحی کتابخانه میلواکی , 1893 ), بالاخره و به طور قطعی به عنوان ضد کلاسیک گرایی و ضد اروپایی گری , نحوه بیانی را برگزید که بر اساس آن , آرمان معماری ارگانیک را به عنوان سبک نوین امریکا در زمینه فرهنگی ابراز کرد.

ویژگیهای معماری ارگانیک از دیدگاه رایت:

-  دارای پلان آزاد است.

-  به دنبال تحقق تداوم فضایی وشادی و سرزندگی فضایی است.

-  در طراحی داخلی فضا های معماری شکل اولیه حجمی را نفی می کند .

-  بر مسئله ارتباط انسان ، طبیعت و معماری تاکید می ورزد .

-  معماری در آنچه که باید باشد و هست جست جو می کند .

-  چهار چوبها و قوانین ثابت و بی حرکت و محدود کننده را نفی می کند.

-  در بین اجزاء آن نوعی پیوستگی طبیعی وجود دارد که با طبیعت پیرامون آمیخته شده است.

-  به معماری به گونه ای تندیس گونه نگاه می کند.

تعابیر رایت از معماری ارگانیک

    اگر چه رايت با تكنولوژي مدرن مخالفتي نداشت،ولي وي آن را به عنوان غايت وهدف تلقي نمي نمود. به اعتقاد رايت ، تكنولوژي وسيله اي است براي رسيدن به يك معماري والاتر كه از نظر وي همانا معماري ارگانيك بود. او در 20 مي 1953 در تليسين معماري ارگانيك را با عبارت ذيل تعريف كرد:

1-طبيعت:فقط شامل محيط خارج مانند ابرها،درختان وحيوانات نمي شود بلكه شامل داخل بنا واجزا ومصالح آن نيز مي باشد

2-ارگانيك:به معناي همگوني وتلفيق اجزا نسبت به كل وكل نسبت به اجزا مي باشد.

3- شكل تابع عملكرد: عملكرد صرف صحيح نمي باشد بلكه تلفيق فرم وعملكرد واستفاده از ابداع وقدرت تفكر انسان در رابطه با عملكرد ضروري است. فرم وعملكرد يكي هستند.

4- لطافت: تفكر وتخيل انسان بايد مصالح وسازه سخت ساختمان را به صورت فرمهاي دلپذير و انساني شكل دهد.همانگونه كه پوشش درخت وگلهاي بوته ها،شاخه هاي آنها را تكميل ميكند.مكانيك ساختمان بايد در اختيار انسان باشد ونه با العكس .

5- سنت: تبعيت ونه تقليد از سنت اساس معماري ارگانيك است.

6- تزئینات : بخشي جدايي ناپذير از معماري است.رابطه تزييات به معماري همانند گلها به شاخه هاي بوته مي باشد.

7- روح:روح چيزي نيست كه به ساختمان القا شود بلكه بايد دردرون آن باشد واز داخل به خارج گسترش يايد.

8-بعد سوم:بر خلاف اعتقاد عمومي ،بعد سوم عرض نيست ، بلكه ضخامت وعمق است.

9- فضا:عنصري است كه دائما بايد در حال گسترش باشد.فضا يك شالوده پنهاني است كه تمام ريتمهاي ساختمان بايد از آن منبعث شوند و در آن جريان داشته باشند

رالف والدو امرسون(1882-1803)

نویسنده وشاعروکشیش آمریکائی هنرمندان را تشویق میکرد که از طبیعت الهام بگیرند.وی هنرمندان را برای یافتن رابطه بین فرم وعملکرد در طبیعت هدایت میکرد.او می نویسد:طبیعت سیستمی از فرمهاوروشهای بوجود آوردن راخلق میکند که مستقیماقابل تطبیق در هنراست.

هوراتیو گرینو(1852-1805)

مجسمه سازوهنرمندآمریکائی نظریه زیبائی پیشنهاد میکرد که بر اساس مطالعه دقیق طبیعت بود(قانون تطبیق پذیری قانون زیربنائی طبیعت درتمام ساختارها است).

ساموئل تیلور کولریج(1834-1772)

شاعروادیب وفیلسوف انگلیسی معتقد بود که فرم ارگانیک همانگونه که ازدرون رشدمی کند شکل می گیرد.

ویوله لودوک(1879-1814)

معمار معروف فرانسوی که برضد ظوابط مدرسه هنرهای زیباقیام کرد.سازه ساختمان های گوتیک راسازه پویاودینامیکی میدانست.وی معماران را ترغیب میکردکه قوانین طبیعی خلقت رابه کار گیرندومانندمجسمه سازان قرون وسطی که کیاهان وحیوانات را مطالعه میکردندتا بفهمند چگونه فرمهای آنان همواره یک عملکرد را نشان میدهندویا خودراباخصوصیات ارگانیزم تطبیق میدهند.لودوک بر این نظر بود که ارتباط بین عملکردوسازه یک اصل زیر بنائی در معماری قرون وسطی بود وبایدبه عنوان یک اصل مهم راهنمای هنرمندان مدرن باشد.       

لوئی سالیوان

ازپایه گذاران مکتب شیکاگوومعماری مدرن درآمریکا بود.وی اعتقاد بسیار زیادبه فرمهای طبیعی وسبک ارگانیک داشت. سالیوان به روشی معتقدبودکه مشابه پروسه بوجود آوردن درطبیعت بود.اوبرای اولین بار اصطلاح فرم تابع عملکرد را بیان نمودوچنین عنوان کردکه بعد ازمشاهده مستمرپروسه طبیعی به این نتیجه رسیدم که فرم تابع عملکرداست.سالیوان درمورد مصالح میگوید:سنگ وملاط در ساختمان ارگانیک زنده میشود.                                                       

فرانک فرنس

فرانک فرنس که استاد سالیوان محسوب میشد وسالیوان برای مدتی دردفترکاراوکارمیکردبیشتر تحت تاثیر سبک نئوگوتیک بود.به اعتقاد فرنس براساس نظریه ارگانیک همه فرمهای طبیعی پویا هستند ونیروها وفشارهائی که درساختار یک حیوان دخیل هستند کشش ماهیچه هاومفاصل هنگامی که موجود حرکت میکند طرح رشدوگسترش که درفرم گیاهان وصدفها دیده میشودتصویری ازیک شکل زنده است.ا

هوگو هرینگ

معمار آلمانی و از جمله نظریه پردازان معماری ارگانیک محسوب می شود. چنانچه می نویسد : روش هندسی ساکن وایستا است و امروزه تمایل بیشتر به سمت ساختارهای انعطاف پذیر و در نظرگرفتن ساختمان به عنوان یک ارگانیزم زنده می باشد.

آنها به سوی کالبدی ارگانیک تمایل دارند و ایده زندگی و حرکت جایگزین انتزاع وسکون میشود .شدن به جای بودن. این تغییر جهانی است وهمه را شامل میشود.

معماران سبک ارگانیک ایران

مهندس هوشنگ سیحون(دفترکارسیحون ،آرامگاه بوعلی سیناونادرشاه)

مهندس پاسبان حضرت(پارک جمشیدیه)

مهندس مهرداد ایروانیان

آثار برجسته سبک ارگانیک

خانه وینسلو

 وی در سال 1894 , خانه وینسلو را در ریور فاست در ایلی نویز طراحی کرد که در آن برای نخستین بار , جنبه های ویزه سبک رایت بامهای بیرون زده , تاکید بر خطوط افقی و نمای غیر متقارن مشاهده می شوند . به این ترتیب معمار جوان ,نخستین نمونه از مجموعه خانه مرغزاری را بنا کرد , یک نمونه جدید از خانه هایی مبتنی بر استقرار آزاد در یک محوطه طبیعی که وجه مشخصه آن سادگی قابل ملاحظه , نفی فضاهای نمایشی و غیر مورد استفاده و پلان آزاد بود که همگی جنبه هایی مبتنی بر اصول خانه های روستایی آمریکایی بود .

خانه ویلیتس

 خانه ویلیتس در هایلند پارک ایلی نویز , یک نمونه بارز از نوع  خانه مرغزاری است که در 1902 ساخته شد . پلان صلیبی شکل آن به دور یک بخاری دیواری (شومینه ) که در مرکز بنا مستقر شده , شکل گرفته است . در حالی که هر یک از فضاها شخصیت مستقل فردی خود را دارند , اما آزادانه با سایر فضاها تداخل پیدا می کنند و نوعی تداوم زنده را پدید می آورند . دو بال غیر متقارن بنا همچون دو بازوی گشاده به درون پارک پیرامونی ساختمان نفوذ کرده اند , پارکی که مرغزار آن تا لبه دیوارهای ساختمان ادامه دارد . به این ترتیب خانه و طبیعت , طبق نظام محور مشخص , در یکدیگر ادغام شده اند . این ادغام به کمک بامهای کم شیب که به طور مشخص از نما بیرون زذه اند و تاکید بر عناصر افقی نما و استفاده از مصالح طبیعی که با محیط ممزوج می شوند , بیشتر مورد تاکید قرار گرفته است .

فرانک لوید رایت . خانه ویلیتس , هایلند پارک , ایلی نویز .1902

خانه مارتین

 در سال 1904 رایت خانه مارتین را در بوفالو در نیویورک بنا کرد . در آنجا نمونه ابتدایی از نوارهای افقی پنجره های ساختمانهای مسکونی اش را به کار برد . سپس در سال 1907 در خانه تومک در ریورساید ایلی نویز این مورد به عنوان یک عامل فرمال متداوم به کار گرفته شد . در 11 1907 وی خانه کونلی را نیز در ریورساید بنا کرد .


سازه ای پیچیده که سقف آن از درون تابع شیب ملایم بام بود . این شیب به وسیله نوارهایی از چوب تیره رنگ که به فضا یک احساس مسدود بودن می دهد , بیشتر مورد تاکید قرار می گرفت .

خانه روبی

 نقطه اوج و نیز پایان مجموعه خانه های مرغزاری رایت , خانه روبی بود که در سال 1907 طراحی و در 9 1908 در شیکاگو ساخته شد . این نمونه , دیگر از نوع ساختمانهای مستقر در محوطه های روستایی نبود , بلکه یک خانه شهری بود ( هر چند که در اصل باغ وسیعی داشت) . پلان مفصل بندی شده آن به تبع خیابان مجاور شکل گرفته است , تاثیرات زیبایی شناختی آن در وهله اول به بازیهای درونی بین هسته مرکزی که به صورت محوری طراحی شده است همراه با دو پنجره بیرون نشسته قسمت جلو و بالهای جانبی بنا که تقارن را بر هم می زنند وابسته است .


این عدم تعادل آگاهانه در سطوح مختلف ادامه دارد , مثلا در بام طبقه بالایی که نسبت به طبقه اصلی حالت عمودی دارد . حاصل کار یک بنای چند وجهی است که در عین حال با بامهایی جسورانه به صورت طره  پیش آمده اند و تسلط خطوط افقی به گونه ای هماهنگ , تداوم دارد .

ساختمان لارکین

رایت در دوره خانه های مرغزاری , ساختمان لارکین در بوفالو را طراحی کرد  ( 5 -  1904 ) . تماس و ارتباط با دنیای خارج و محیط پیرامون که تمنها در محیط روستایی مورد آرزوی رایت بود , در شهر برایش مفهومی نداشت . این یک ساختمان اداری بود که در اطراف فضایی مرکزی شکل گرفته بود که از طریق یک سقف شیشه ای نور می گرفت و با تالارهایی احاطه شده بود . از بیرون تنها یک نمای ناب گرایانه شکوهمند به شکل یک منشور پیدا بود که در چهار گوشه آن برجهای برجسته یکدست قرار داشتند .


این برجها در واقع راه پله های ساختمان را در دل خود جای داده بودند و در داخل دیوارهایشان , کانالهای جریان هوا تعبیه شده بود . ساختمان لارکین , نخستین بنای اداری همراه با تهویه مطبوع بود این بنا در سال 1949 تخریب شد .

معبد وحدت

    رایت در سال 7 1906 معبد وحدت را در اوک پارک ایلی نویز بنا کرد . در اینجا وی بتن مسلح را به عنوان ماده ساختمانی انتخاب کرد , اما با بیانی سنگین وشکوهمند که یاد آور سبک مصری بود . قسمت داخل بنا , با یگانگی و وحدت ظریف و دقیقی که در خطوط مرزی بین عناصر باربر داشت و نیز با سقف شیشه ای , سازه چوبی ظریف و چراغهای آویزان زنگوله ای شکلش گرایش رایت را به ارائه یک بیان نمادین و حاکی از زیبایی شناسی به منظور وحدت فرد با جامعه , ظاهر می سازد .

خانه هولی هوک

     این تغییر در ساختمان خانه هولی هوک , در لوس آنجلس کالیفرنیا (20 1917) که کاملا با اصول خانه مرغزاری تناقض داشت , ظاهر شد . واحدهای تنومند یک تکه آن همراه با بامهای مسطح سنگین و تزئیناتی که از میراث قوم مایا الهام گرفته شده بود , یک مجموعه بسته در اطراف یک حیاط مرکزی را تشکیل می دهد , این مجموعه احساسی از یک دز که خود را از محیط اطرافش مجزا می کند و در عین حال مسلط بر آن است , القا می کند . اصول مشابهی در سال 1921 برای خانه میلارد در پاسادینا در کالیفرنیا به کار گرفته شدند .

این نمونه بارزترین به کار گیری اصطلاحا فن کاربرد بلوکهای دارای بافت رایت است ,زیرا که بر اساس استفاده از قطعات بتنی پیش ساخته یکدست یا مشبکی است که تمایز در نحوه برخورد بین داخل و خارج بنا را ممکن می سازد و یک سطح مناسب تزئینی در خارج بنا ایجاد میکند که گیاهان رونده و پیچکها می توانند از آن بالا روند . در اینجا با معماری به طور نمادین و همچون اثری که به دنبال کشفیات باستانشناسی پیدا شده برخورد شده است , چنان که گویی یک ویرانه مصنوعی باستانی به جای مانده از فرهنگ گذشته است .

خانه آبشار

    هیچ خانه ای نباید روی تپه باشد، بلکه باید جزئی و بر آمده از طبیعت باشد، متعلق به آن باشد، تا تپه و خانه بتوانند با هم زندگی کنند و خوشحالی هر یک به لحاظ وجودی دیگری باشد."

این گفتار رایت است که در خانه آبشارش بصورت کامل به آن پایبند بود.

شاهکار رایت خانه کافمن (39 1935) است که به عنوان خانه آبشار نیز معروف است , و سنتزی خلاقانه از معماری ارگانیک و عناصر کوبیستی و خردگرایانه است . این بنا در نزدیکی میل ران , پنسیلوانیا قرار گرفته است . این عمارت تجملی بر فراز یک نهر آب و درست در نقطه ای قرار دارد که یک آبشار کوچک تشکیل می شود . این خانه به وسیله پلی که به یک راه باریک در کناره تپه منتهی می شود , قابل دسترسی است .

 یک سایبان بتنی , فضای رابط و

حد فاصل بیرون و درون بنا است.

معماری ارگانیک در خانه آبشار

موارد طراحی و اجرائی که رایت برای این خانه ویلایی در نظر گرفته بود می توان در هشت مورد ذیل خلاصه نمود.

- حداقل دخالت در معماری طبیعی

- تلفیق حجم ساختمان با محیط طبیعی به گونه ای که هر یک مکمل دیگری باشند.

- ایجاد فضاهای خارجی بین ساختمان و محیط طبیعی

- تلفیق فضای داخل با خارج

- نصب پنجره های سرتاسری و از بین بردن گوشه اتاق

- استفاده از مصالح محیط طبیعی مانند صخره ها و گیاهان چه در داخل و چه در خارج بنا

- نمایش مصالح به همان گونه که هست، چه سنگ باشد چه چوب و یا آجر

- استمرار نمایش مصالح از داخل به خارج بنا

اين خانه كه در سال 1937 ساخته شده ،به بهترين شكل عقايد رايت در مورد معماري ارگانيك را نمايش ميدهد.

اين طرح در سال ۱۹۷۷ در نظرخواهي بهترين طرح معماري معاصر، که از سوي مجله Architecture Record انجام شد به عنوان نخست دست يافت.

این عمارت تجملی بر فراز یک نهر آب و درست در نقطه ای قرار دارد که یک آبشار کوچک تشکیل می شود .

   همچون خانه های مرغزاری ,

کانون اصلی این ارگانیسم نیز بخاری

دیواری است که در مرکز بنا و بر یک

تخته سنگ قرار گرفته است و همانند

سایر عناصر باربر عمودی این بنا ,

کلا از سنگهای طبیعی ساخته شده

است . متکی بر این دیوارهای قائم

سنگی , سقفهای یکپارچه از بتن نرم

با اشکال مستطیلی در سطوح

مختلف یکی بر فراز دیگری قرار گرفته

اند که همگی به نوعی به سوی محیط

 پیرامون پیش رفتگی دارند , اما بر فراز دره باریک موجود , نقش  یک پل را بازی می کنند . پلان صلیبی شکل این بنا در سه بعد گسترش یافته است و کاملا از اجمال گرایی آزاد است , به طوری که یک سلسله مراتب زنده و پیچیده از تداوم و تداخل فضایی را به وجود می آورد , یعنی استفاده بنیادی و افراطی از امکانات ساختمانی بتن مسلح بدو ناینکه به موضوع تزئین امتیازی خاص اعطا کند .

ساختمان اداری شرکت شیمیایی اس. سی.جانسون

ساختمان اداری شرکت شیمیایی اس. سی. جانسون و پسر , در راسین ویسکانسین , ارائه دهنده تفکر رایت در چگونگی کار در شهر است . این بنا نیز همانند سایر ساختمانهای شهری وی , یک بنای مرکز گرا و فاقد هر نوع برخورد بصری به دنیای خارج است . روشنایی داخلی آن از طریق نوارهای افقی شیشه ای که به صورت لوله هایی در زیر سقف قرار گرفته اند , تامین می شود .عناصر سازه ای و ابر سازه های شکل پذیر آن از مصالح بنایی ساخته شده اند و با استفاده از زبان دوایر ,بر شخصیت درون گرای  بنا تاثیر می گذارند .

 ستونهای بتن مسلح آزاد قارچی شکل , به طرف پی مفصلی خود , تراشیده و باریک تر می شوند , در حالی که در قسمت بالا یک دایره کامل را پدید می آورند . این ستونها عامل جداکننده فضاهای داخلی نیز هستند . از طریق سطح قرار گرفته بر فراز این ستونها که به صورت لکه های پراکنده نورانی می نمایند , نور آسمان در داخل بنا منتشر می شود . بر فراز این مجموعه مفصل بندی شده , برجی سر برافراشته که در سال 50 1944 ساخته شد و محل آزمایشگاهها است .


در کفهای آن , عناصر مربع و دایره ای شکل به صورت متناوب قرار گرفته اند . غنای سرشار از قدرت تخیل اشکال و جو منبسط و رقیق آن , این اندام را به یک یادمان , به یک تکنولوزی  آرام و یک کار موفق دارای هماهنگی تبدیل می کند .

فرانک لوید رایت .ساختمان اداری شرکت اس. سی. جانسون و پسر

تالیسین غربی

    رایت در سال 1938 , تالیسین غربی را به عنوان خانه زمستانی اش در صحرای پارادایزولی در نزدیکی فونیکس آریزونا بنا کرد . او برای آفرینش یک قطعه مصنوع از طبیعت , از سنگ آهک محلی و چوب در ترکیبهای مورب و زاویه دار استفاده کرد و نیز قواعد هندسی ترکیب بندی را که قبلا در مجموعه کویری اکاتیلو تجربه کرده بود , به کار بست .

دیواره های تنومند پی ها و سازه قابل رویت الواری و بامهای خیمه گون , موجب برقراری رابطه خانه با طبیعت روستایی پیرامون می شدند و به همین ترتیب داخل و خارج بنا را با هم مرتبط می ساختند . کل این مجموعه به صورت یک محوطه ساختمانی ناتمام معماری در یک حالت تولد ابدی باقی ماند .

موزه گوگنهایم

    موزه گوگنهایم در نیویورک  طی سالهای 46 1943 طراحی و طی 59 1956 ساخته شد . حلزون سفید بیرون جهیده ای که همان ساختمان اصلی است همراه با ساختمانهای مدور اما کم ارتفاعتر جنبی اش , مجموعا نسبت به سازه های مکعب مستطیل نیویورک بیگانه هستند : شکل پذیری یکدست این بنا نوعی کنایه و استهزا نسبت به حالت صنعت زده کلا نشهر است .

در این ساختمان جمعیت به وسیله آسانسور به بالاترین قسمت منتقل شده و سپس از طریق یک سطح شیبدار مارپیچ به طرف پایین هدایت می شوند , در حالی که از مقابل تابلوهای نقاشی که از قسمت داخلی دیوارهای جداره بنا آویخته شده اند عبور می کنند . سطح شیبدار سفید که از حالت مادیت خارج شده است به یک محوطه وسیع مرکزی که از یک گنبد شیشه ای نور می گیرد مشرف است.

    تداوم طرح در موزه گوگنهایم به قیمت اعمال سازشکاریهایی در زمینه عملکرد و ساختمان به دست آمده است . مناسب بودن رامپ برای تماشای تابلوها یک موضوع مورد بحث است , زیرا تابلوها در حالتی مورد تماشا قرار می گیرند که تماشاگر در حال عبور و فاصله اش با آنها همواره یک مقدار است . برخی از نکات تهور آمیز ساختمانی این بنا نیز چندان از زیبایی بهره ای نبرده اند


در اینجا هدف و تکنولوژی به گونه ای غیر جدی در خدمت یک تصور و تفکر همه جانبه بسیار نمادین قرار گرفته اند و گرچه این بنا , بدون شک نمایانگر گامی بزرگ در جهت پختگی و بلوغ هنری رایت است , اما به طور آشکار از آرمان اصلی معماری ارگانیک دور شده است .

پارادایزولی نزدیک فونیکس , آریزونا . شروع شده در 1938

ساختمان ارگانیک هوگو هرینگ

آسایشگاه معلولین-آلوار آلتو

ساختمان ارگانیک هانس شارون

Woodland home

 

|+| نوشته شده توسط پیمان شفیعی در شنبه هفتم بهمن 1391  |
 
 
بالا